Dịka nnyocha ọhụrụ nke ọtụtụ puku ihe atụ ụbụrụ mgbe a nwụsịrị si kwuo, mkpụrụ ndụ ihe nketa ndị metụtara ọrụ nke sistemu ahụ ji alụso ọrịa ọgụ nwere ụdị ngosipụta na-adịghị ahụkebe n'ụbụrụ ndị nwere ụfọdụ nsogbu akwara na uche, gụnyere autism.
N'ime mkpụrụ ndụ ihe nketa 1,275 e nyochara, 765 (60%) bụ ndị a na-egosipụta oke ma ọ bụ na-ebelata n'ụbụrụ ndị toro eto nwere otu n'ime nsogbu isii: autism, schizophrenia, nsogbu bipolar, ịda mbà n'obi, ọrịa Alzheimer, ma ọ bụ ọrịa Parkinson. Ụdị ngosipụta ndị a dị iche iche site n'otu ikpe ruo na nke ọzọ, na-egosi na nke ọ bụla nwere "mbinye aka pụrụ iche," ka onye nchọpụta bụ́ isi Chunyu Liu, prọfesọ nke nkà mmụta uche na sayensị omume na Mahadum Ahụike nke Northern State dị na Syracuse, New York kwuru.
Dịka Liu si kwuo, ngosipụta nke mkpụrụ ndụ ihe nketa na-alụso ọrịa ọgụ nwere ike ịbụ ihe ịrịba ama nke mbufụt. Mmelite ahụ ji alụso ọrịa ọgụ a, ọkachasị n'ime akpanwa, jikọtara ya na autism, ọ bụ ezie na usoro o si eme ya edoghị anya.
"Echiche m bụ na usoro ahụ ji alụso ọrịa ọgụ na-arụ ọrụ dị mkpa n'ọrịa ụbụrụ," Liu kwuru. "Ọ bụ nnukwu onye egwuregwu."
Christopher Coe, prọfesọ emeritus nke akparamàgwà mmadụ na Mahadum Wisconsin-Madison, onye na-etinyeghị aka na nnyocha ahụ, kwuru na ọ gaghị ekwe omume ịghọta site na nnyocha ahụ ma mkpali ahụ na-arụ ọrụ n'ịkpata ọrịa ọ bụla ma ọ bụ ọrịa ahụ n'onwe ya. Nke a butere mgbanwe na mkpali ahụ na-arụ ọrụ. Job.
Liu na ndị otu ya nyochachara ọkwa ngosipụta nke mkpụrụ ndụ ihe nketa 1,275 nke ihe nlele ụbụrụ 2,467 mgbe a nwụsịrị, gụnyere mmadụ 103 nwere autism na njikwa 1,178. E nwetara data site na nchekwa data abụọ nke transcriptome, ArrayExpress na Gene Expression Omnibus, yana site na ọmụmụ ndị ọzọ ebipụtara na mbụ.
Ọkwa nkezi nke ngosipụta nke mkpụrụ ndụ ihe nketa 275 n'ụbụrụ nke ndị nwere autism dị iche na nke dị n'òtù njikwa; Ụbụrụ nke ndị nwere Alzheimer nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa 638 nke a na-egosipụta n'ụzọ dị iche iche, nke na-esote schizophrenia (220), Parkinson (97), bipolar (58), na ịda mbà n'obi (27).
Ọkwa mmetụta uche dị iche iche n'etiti ụmụ nwoke nwere autism karịa ụmụ nwanyị nwere autism, ụbụrụ ụmụ nwanyị nwere nkụda mmụọ dịkwa iche karịa nke ụmụ nwoke nwere nkụda mmụọ. Ọnọdụ anọ ndị ọzọ egosighi ọdịiche dị n'etiti nwoke na nwanyị.
Ụdị ngosipụta nke autism na-echetara anyị nsogbu akwara dịka Alzheimer na Parkinson karịa nsogbu uche ndị ọzọ. Dịka nkọwa si dị, nsogbu akwara ozi ga-abụrịrị ihe a maara nke ọma n'ahụ ụbụrụ, dịka ọnwụ nke dopaminergic neurons na ọrịa Parkinson. Ndị nchọpụta akọwabeghị ihe a na-akpọ autism.
"[Myirịta a] na-enye ntụziaka ọzọ anyị kwesịrị inyocha," Liu kwuru. "Ikekwe otu ụbọchị anyị ga-aghọta ọrịa nke ọma."
Mkpụrụ ndụ ihe nketa abụọ, CRH na TAC1, ka a na-agbanwekarị n'ọrịa ndị a: CRH belatara n'ọrịa niile ma e wezụga ọrịa Parkinson, TAC1 belatara n'ọrịa niile ma e wezụga ịda mbà n'obi. Mkpụrụ ndụ ihe nketa abụọ a na-emetụta ọrụ nke microglia, mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ụbụrụ.
Coe kwuru na mmegharị microglia atypical nwere ike "imebi neurogenesis nkịtị na synaptogenesis," nke na-emebi ọrụ neuronal n'okpuru ọnọdụ dị iche iche.
Nnyocha e mere n'afọ 2018 gbasara anụ ahụ ụbụrụ mgbe a nwụsịrị chọpụtara na mkpụrụ ndụ ihe nketa jikọtara ya na astrocytes na ọrụ synaptic na-egosipụtakwa otu aka ahụ n'ahụ ndị nwere autism, schizophrenia, ma ọ bụ nsogbu bipolar. Mana nnyocha ahụ chọpụtara na mkpụrụ ndụ ihe nketa microglial na-apụtakarị naanị n'ahụ ndị nwere autism.
Ndị nwere ike ịmaliteghachi mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-alụso ọrịa ọgụ nwere ike inwe "ọrịa mkpali akwara," ka Michael Benros, onye ndu ọmụmụ ihe na prọfesọ nke bayọlọji na nkenke uche na Mahadum Copenhagen dị na Denmark, onye na-etinyeghị aka n'ọrụ ahụ kwuru.
"Ọ nwere ike ịbụ ihe na-atọ ụtọ ịnwa ịchọpụta otu ndị a nwere ike ịbụ ma nye ha ọgwụgwọ ndị ọzọ," ka Benroth kwuru.
Nnyocha ahụ chọpụtara na ọtụtụ mgbanwe ngosipụta a hụrụ na ihe nlele anụ ahụ ụbụrụ adịghị na dataset nke usoro ngosipụta mkpụrụ ndụ ihe nketa na ihe nlele ọbara sitere n'aka ndị nwere otu ọrịa ahụ. Nchọpụta "ihe a na-atụghị anya ya" na-egosi mkpa ọ dị ịmụ banyere nhazi nke ụbụrụ, ka Cynthia Schumann, prọfesọ nke psychiatric na sayensị omume na MIND Institute na UC Davis, onye na-esonyeghị na nnyocha ahụ kwuru.
Liu na ndị otu ya na-ewulite ụdị sel iji ghọta nke ọma ma mbufụt ọ bụ ihe na-akpata ọrịa ụbụrụ.
E bipụtara akụkọ a na mbụ na Spectrum, ebe nrụọrụ weebụ akụkọ nyocha autism kachasị elu. Gụọ akụkọ a: https://doi.org/10.53053/UWCJ7407