Tupu ọrịa ekpochapụ ihe dị ka ijeri atọ ma ọ bụ karịa ọrịa, osisi a nyere aka wulite Amerịka mepere emepe. Iji weghachi ebube ha furu efu, ọ nwere ike ịdị mkpa ka anyị nabata ma rụzie okike.
N'oge ụfọdụ n'afọ 1989, Herbert Darling natara oku: Otu dinta gwara ya na ya ahụla otu osisi chestnut nke Amerịka dị ogologo n'ala Darling na Zor Valley dị na ọdịda anyanwụ New York. Darling maara na chestnut bụbu otu n'ime osisi kachasị mkpa n'ógbè ahụ. Ọ makwaara na ero dị egwu fọrọ nke nta ka ọ kpochapụ ụdị ihe ahụ ruo ihe karịrị otu narị afọ na ọkara. Mgbe ọ nụrụ akụkọ dinta ahụ gbasara ịhụ chestnut dị ndụ, ogwe chestnut ahụ dị ụkwụ abụọ n'ogologo wee ruo n'ụlọ elu ise, o nwere obi abụọ. "Amaghị m ma ekwere m na ọ maara ihe ọ bụ," ka Darling kwuru.
Mgbe Darling chọtara osisi ahụ, ọ dị ka ilele onye a na-akọ akụkọ ifo. O kwuru, sị: “Ọ dị nnọọ mfe ma zuo oke ime ihe atụ - ọ dị mma.” Ma Darling hụkwara na osisi ahụ na-anwụ. Kemgbe mmalite afọ 1900, otu ọrịa ahụ emetụla ya, nke a na-eme atụmatụ na ọ kpatara ọnwụ ijeri atọ ma ọ bụ karịa site na ọrịa ndị dị otú ahụ. Nke a bụ ọrịa mbụ mmadụ na-ebute nke na-ebibikarị osisi n'akụkọ ihe mere eme nke oge a. Darling chere, ọ bụrụ na ọ nweghị ike ịzọpụta osisi ahụ, ọ ga-azọpụta ma ọ dịkarịa ala mkpụrụ ya. Naanị otu nsogbu dị: osisi ahụ anaghị eme ihe ọ bụla n'ihi na ọ dịghị osisi chestnut ndị ọzọ dị nso nke nwere ike ime ka ọ ghara ịmị mkpụrụ.
Darling bụ injinia nke na-eji ụzọ injinia edozi nsogbu. N'ọnwa Juun sochirinụ, mgbe okooko osisi na-acha odo odo gbasasịrị n'elu ihe mkpuchi akwụkwọ ndụ nke osisi ahụ, Darling jupụtara mgbọ egbe na ntụ ntụ, nke e si n'osisi chestnut ọzọ ọ mụtara were, wee gaa n'ebe ugwu. O were otu awa na ọkara. Ọ gbara osisi ahụ site na helikọpta a gbaziri agbaziri. (Ọ na-agba ụlọ ọrụ owuwu ihe na-aga nke ọma nke nwere ike ịkwụ ụgwọ mmefu.) Mgbalị a dara. N'afọ sochirinụ, Darling gbalịrị ọzọ. N'oge a, ya na nwa ya nwoke dọkpụrụ ihe owuwu ahụ gaa na chestnut n'elu ugwu ahụ wee wuo ikpo okwu dị mita 80 n'ime ihe karịrị izu abụọ. Nwa m nwanyị rịgoro n'elu ihe mkpuchi ahụ wee jiri okooko osisi dị ka ikpuru sachaa okooko osisi ahụ n'elu osisi chestnut ọzọ.
N'oge mgbụsị akwụkwọ ahụ, alaka osisi Darling mepụtara obere ahịhịa ndị e ji ogwu ndụ ndụ kpuchie. Ogwu ndị a dị oke arọ ma dị nkọ nke na a pụrụ iwere ha dị ka cacti. Ihe ubi ahụ adịghị elu, ihe dị ka mkpụrụ 100, mana Darling akụọla ụfọdụ ma tinye olileanya. Ya na otu enyi ya kpọtụkwara Charles Maynard na William Powell, ndị ọkà mmụta mkpụrụ ndụ ihe nketa abụọ na Mahadum Steeti nke New York School of Environmental Science and Forestry dị na Syracuse (Chuck na Bill nwụrụ). N'oge na-adịbeghị anya, ha malitere ọrụ nyocha chestnut dị ala ebe ahụ. Darling nyere ha ụfọdụ chestnut ma jụọ ndị ọkà mmụta sayensị ma ha nwere ike iji ha weghachite ha. Darling kwuru, sị: "Nke a yiri ka ọ bụ ihe dị mma." "Ebe ọwụwa anyanwụ United States dum." Agbanyeghị, afọ ole na ole ka e mesịrị, osisi nke ya nwụrụ.
Kemgbe ndị Yuropu malitere ibi na North America, akụkọ gbasara oke ọhịa nke kọntinent ahụ abụrụla ihe efu. Agbanyeghị, ọtụtụ mmadụ na-ewere atụmatụ Darling dị ka otu n'ime ohere kachasị mma iji malite ịgbanwe akụkọ ahụ - na mbido afọ a, Templeton World Charity Foundation tinyere ọrụ Maynard na Powell's The nke enyere ọtụtụ akụkọ ihe mere eme ya, mbọ a wee nwee ike imebi obere ọrụ nke ruru ihe karịrị nde $3. Ọ bụ onyinye kachasị ukwuu enyerela mahadum. Nnyocha nke ndị ọkà mmụta ihe banyere mkpụrụ ndụ ihe nketa na-amanye ndị ọkachamara gburugburu ebe obibi iche ihu n'ụzọ ọhụrụ na mgbe ụfọdụ na-adịghị mma, na ịrụzi ụwa okike apụtaghị ịlaghachi na Ubi Iden. Kama, ọ nwere ike ịpụta ịnakwere ọrụ anyị chere: onye injinia ihe niile gụnyere okike.
Akwụkwọ chestnut dị ogologo ma nwee ezé, ha dịkwa ka obere agụba akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ abụọ ejikọtara azụ na azụ na etiti akwara akwụkwọ ahụ. N'otu nsọtụ, a na-ejikọ akwụkwọ abụọ na otu ogwe osisi. N'akụkụ nke ọzọ, ha na-etolite isi dị nkọ, nke a na-agbagọkarị n'akụkụ. Ọdịdị a na-atụghị anya ya na-agafe n'ime ájá akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na ájá dị jụụ n'ime ọhịa, egwu dị egwu nke ndị na-aga ije kpaliri uche ndị mmadụ, na-echetara ha njem ha gafere n'ime ọhịa nke nwere ọtụtụ osisi dị ike.
Ọ bụ naanị site n'akwụkwọ na ncheta ka anyị ga-esi ghọta osisi ndị a nke ọma. Lucille Griffin, onye isi nchịkwa nke American Chestnut Collaborator Foundation, dere otu oge na n'ebe ahụ, ị ​​ga-ahụ chestnut bara ụba nke na n'oge opupu ihe ubi, okooko osisi dị nro na nke kwụ ọtọ n'elu osisi ahụ "dị ka ebili mmiri na-efegharị n'akụkụ ugwu", na-eduga n'ihe ncheta nna nna. N'oge mgbụsị akwụkwọ, osisi ahụ ga-agbawa ọzọ, nke oge a na-ekpuchi ihe ụtọ. "Mgbe chestnut chara acha, m na-akụnye ọkara otu shọl n'oge oyi," Thoreau dere na "Walden." "N'oge ahụ, ọ na-atọ ụtọ nke ukwuu ịgagharị n'oké ọhịa chestnut na-enweghị njedebe na Lincoln n'oge ahụ."
Akụ̀ a pụrụ ịtụkwasị obi nke ukwuu. N'adịghị ka osisi oak ndị na-atụfu naanị acorn n'ime afọ ole na ole, osisi chestnut na-emepụta ọtụtụ mkpụrụ akụ́ akị kwa oge mgbụsị akwụkwọ. Akụ̀ a dịkwa mfe ịgbari: ị nwere ike ịkpụcha ha ma rie nke e ji aka mee. (Gbalịa iji akịrịka bara ụba na tannins - ma ọ bụ emela ya.) Onye ọ bụla na-eri chestnut: mgbada, squirrel, bea, nnụnụ, mmadụ. Ndị ọrụ ugbo na-ahapụ ezi ha ma na-ebu ibu n'ime ọhịa. N'oge Krismas, ụgbọ okporo ígwè jupụtara na chestnut na-efegharị site n'ugwu gaa n'obodo ukwu. Ee, ọkụ gbara ha ọkụ n'ezie. "A na-ekwu na n'ebe ụfọdụ, ndị ọrụ ugbo na-enweta ego karịa site na ire chestnut karịa ngwaahịa ọrụ ugbo ndị ọzọ niile," ka William L. Bray, onye isi mbụ nke ụlọ akwụkwọ ebe Maynard na Powell mechara rụọ ọrụ kwuru. E dere ya na 1915. Ọ bụ osisi ndị mmadụ, ọtụtụ n'ime ha na-eto n'ime ọhịa.
Ọ na-enyekwa ihe karịrị naanị nri. Osisi chestnut nwere ike itolite ruo ụkwụ 120, alaka ma ọ bụ eriri anaghị akpata nsogbu n'ụkwụ 50 mbụ. Nke a bụ nrọ nke ndị na-akụ osisi. Ọ bụ ezie na ọ bụghị osisi kacha mma ma ọ bụ nke kachasị ike, ọ na-eto ngwa ngwa, karịsịa mgbe ọ na-etolite ọzọ mgbe ọ gbuchara ma ghara ire ere. Ka ogologo nke eriri ụgbọ okporo ígwè na osisi ekwentị karịrị mma, Chestnut nyere aka wulite America mepere emepe. Ọtụtụ puku ụlọ nkwakọba ihe, ụlọ na chọọchị e ji chestnut mee ka dịgide; onye edemede na 1915 mere atụmatụ na nke a bụ ụdị osisi kacha egbutu egbutu na United States.
N'ọtụtụ ebe ọwụwa anyanwụ—osisi ndị ahụ dị site na Mississippi ruo Maine, sitekwa n'ụsọ oké osimiri Atlantic ruo na Osimiri Mississippi—osisi chestnuts bụkwa otu n'ime ha. Mana n'ime ndị Appalachian, ọ bụ nnukwu osisi. Ọtụtụ ijeri chestnuts bi n'ugwu ndị a.
Ọ dabara adaba na Fusarium wilt pụtara na mbụ na New York, nke bụ ọnụ ụzọ ámá nke ọtụtụ ndị America. Na 1904, a chọpụtara ọrịa dị iche n'osisi chestnut dị n'ogige anụ ọhịa Bronx. Ndị nchọpụta chọpụtara ngwa ngwa na ero nke kpatara ọrịa nje bacteria (nke a na-akpọ Cryphonectria parasitica mgbe e mesịrị) rutere n'osisi ndị Japan dị na mba ọzọ na 1876. (Ọ na-abụkarị oge na-aga n'etiti mmalite nke ụdị na ịchọpụta nsogbu doro anya.)
N'oge na-adịghị anya, ndị mmadụ nọ na steeti dị iche iche kọrọ na osisi na-anwụ anwụ. Na 1906, William A. Murrill, ọkachamara n'ihe gbasara ọrịa na ubi ihe ọkụkụ nke New York, bipụtara akụkọ sayensị mbụ gbasara ọrịa ahụ. Muriel kwuru na ero a na-ebute ọrịa na-acha aja aja na-acha odo odo n'osisi chestnut, nke na-eme ka ọ dị ọcha gburugburu ogwe osisi ahụ. Mgbe ihe oriri na mmiri enweghịzi ike ịgbago elu na ala n'ime arịa osisi ndị dị n'okpuru ogbugbo ahụ, ihe niile dị n'elu mgbanaka ọnwụ ga-anwụ.
Ụfọdụ ndị mmadụ enweghị ike iche n'echiche - ma ọ bụ achọghị ka ndị ọzọ chee echiche - osisi nke na-apụ n'anya n'oké ọhịa. Na 1911, Sober Paragon Chestnut Farm, ụlọ ọrụ ụlọ akwụkwọ ọta akara na Pennsylvania, kwenyere na ọrịa ahụ "karịa naanị egwu." Ogologo oge nke ndị nta akụkọ na-enweghị isi. E mechiri ugbo ahụ na 1913. Afọ abụọ gara aga, Pennsylvania kpọkọtara kọmitii ọrịa chestnut, nke enyere ikike imefu US $275,000 (nnukwu ego n'oge ahụ), ma kwupụta ngwugwu ikike iji mee ihe iji lụso ihe mgbu a ọgụ, gụnyere ikike ibibi osisi n'ihe onwunwe nkeonwe. Ndị ọkachamara n'ọrịa na-akwado iwepụ osisi chestnut niile n'ime maịlụ ole na ole site n'ihu ọrịa ahụ bụ isi iji mepụta mmetụta mgbochi ọkụ. Mana o yiri ka ero a nwere ike ịwụli elu gaa na osisi ndị na-enweghị nje, ifufe, nnụnụ, ụmụ ahụhụ na ndị mmadụ na-ebutekwa nje ahụ. A gbahapụrụ atụmatụ ahụ.
Ka ọ na-erule afọ 1940, ọ fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na e nweghị nnukwu mkpụrụ osisi chestnut butere ọrịa ahụ. Taa, uru nke ijeri dọla ekpochapụla. Ebe ọ bụ na fusarium enweghị ike ịdị ndụ n'ala, mgbọrọgwụ chestnut na-aga n'ihu na-eto, ihe karịrị nde 400 n'ime ha ka nọ n'ime ọhịa. Agbanyeghị, Fusarium wilt chọtara ebe nchekwa n'osisi oak ebe o bi na-emebighị ihe dị ukwuu nye onye nwe ya. Site n'ebe ahụ, ọ na-agbasa ngwa ngwa ruo na mkpụrụ osisi chestnut ọhụrụ ma na-akụda ha azụ n'ala, na-abụkarị ogologo oge tupu ha erute ọkwa okooko.
Ụlọ ọrụ osisi achọtala ihe ndị ọzọ dị iche iche: osisi oak, pain, walnut, na ntụ. Tanning, ụlọ ọrụ ọzọ dị mkpa nke na-adabere na osisi chestnut, agbanweela gaa na ihe ndị e ji emepụta tanning. Maka ọtụtụ ndị ọrụ ugbo dara ogbenye, ọ dịghị ihe ha ga-agbanwe: ọ dịghị osisi ọzọ dị n'ala nna ya na-enye ndị ọrụ ugbo na anụmanụ ha kalori na protein n'efu, a pụrụ ịtụkwasị obi na nke bara ụba. A pụrụ ikwu na ọrịa chestnut na-akwụsị omume a na-emekarị nke ọrụ ugbo Appalachian nke zuru oke, na-amanye ndị mmadụ nọ n'ógbè ahụ inwe nhọrọ doro anya: ịbanye n'ebe a na-egwupụta kol ma ọ bụ kwaga ebe ọzọ. Ọkà ihe mere eme bụ́ Donald Davis dere na 2005: “N'ihi ọnwụ nke chestnut, ụwa dum anwụọla, na-ewepụ omenala nlanarị nke dịworo na Ugwu Appalachian ruo ihe karịrị narị afọ anọ.”
Powell tolitere n'ebe dị anya site n'aka ndị Appalachian na chestnut. Nna ya jere ozi na Air Force wee kwaga n'ezinụlọ ya: Indiana, Florida, Germany, na ụsọ oké osimiri ọwụwa anyanwụ nke Maryland. Ọ bụ ezie na ọ nọrọ ọrụ na New York, okwu ya nọgidere na-egosi eziokwu nke Midwest na ajọ mbunobi dị nro mana a na-ahụ anya nke Ndịda. Omume ya dị mfe na ụdị ịkwa akwa dị mfe na-emekọ ihe ọnụ, na-egosi jeans nwere uwe elu plaid na-enweghị njedebe. Ihe ọ na-ekwukarị bụ "wow".
Powell na-eme atụmatụ ịghọ dọkịta anụmanụ ruo mgbe prọfesọ nke mkpụrụ ndụ ihe nketa kwere ya nkwa olileanya nke ọrụ ugbo ọhụrụ, nke na-akọ akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ dabere na osisi ndị gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa nke nwere ike ịmepụta ikike mgbochi ụmụ ahụhụ na ọrịa nke ha. "Echere m, wow, ọ dịghị mma ime osisi ndị nwere ike ichebe onwe gị pụọ na ụmụ ahụhụ, ị ​​gaghịkwa agba ha ọgwụ nje ọ bụla?" Powell kwuru. "N'ezie, ndị ọzọ nọ n'ụwa anaghị agbaso otu echiche ahụ."
Mgbe Powell rutere n'ụlọ akwụkwọ gụsịrị akwụkwọ na Mahadum Steeti Utah na 1983, o meghị ihe ọ bụla. Agbanyeghị, ọ sonyeere ụlọ nyocha nke onye na-ahụ maka ihe ndị dị ndụ, ọ na-arụkwa ọrụ na nje virus nke nwere ike ime ka ero ghara ịdị ike. Mgbalị ha iji nje a agaghị nke ọma: ọ gbasaaghị site n'osisi ruo n'osisi n'onwe ya, yabụ a ga-ahazi ya maka ọtụtụ ụdị ero dị iche iche. N'agbanyeghị nke a, akụkọ banyere nnukwu osisi dara ada masịrị Powell ma nye azịza sayensị maka mmejọ ndị dị mwute nke mmadụ mere. O kwuru, sị: "N'ihi njikwa adịghị mma nke ngwongwo anyị na-agagharị gburugburu ụwa, anyị butere nje ndị na-akpata ọrịa na mberede." "Echere m: Wow, nke a na-atọ ụtọ. Enwere ohere iweghachi ya."
Powell abụghị mbụ e mere iji wepụ ihe ndị furu efu. Mgbe o doro anya na mkpụrụ osisi Amerịka ga-ada ada, USDA gbalịrị ịkụ osisi chestnut nke China, nwanne nna ya nke na-anaghị amị amị karịa, iji ghọta ma ụdị osisi a nwere ike dochie mkpụrụ osisi Amerịka. Agbanyeghị, mkpụrụ osisi chestnut na-eto n'èzí, ha dịkwa ka osisi mkpụrụ osisi karịa osisi mkpụrụ osisi. Osisi oak na nnukwu ndị America ndị ọzọ kpara ha n'ime ọhịa. A na-egbochi uto ha, ma ọ bụ ha anwụọ. Ndị ọkà mmụta sayensị gbalịkwara ịzụlite mkpụrụ osisi chestnut site na United States na China ọnụ, na-atụ anya ịmepụta osisi nwere àgwà dị mma nke ha abụọ. Mgbalị gọọmentị dara ada ma gbahapụ ha.
Powell mechara rụọ ọrụ na Mahadum Steeti nke New York School of Environmental Science and Forestry, ebe ọ zutere Chuck Maynard, ọkachamara n'ihe gbasara mkpụrụ ndụ ihe nketa nke kụrụ osisi n'ụlọ nyocha. Afọ ole na ole gara aga, ndị ọkà mmụta sayensị mepụtara anụ ahụ osisi mbụ gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa - na-agbakwunye mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-enye ọgwụ mgbochi nje megide ụtaba maka ngosipụta teknụzụ kama iji ya eme ihe n'ahịa. Maynard (Maynard) malitere itinye aka na teknụzụ ọhụrụ, ebe ọ na-achọ teknụzụ bara uru metụtara ya. N'oge ahụ, Darling nwere ụfọdụ mkpụrụ na ihe ịma aka: ịrụzi chestnut America.
N'ime ọtụtụ puku afọ nke usoro ịzụ osisi ọdịnala, ndị ọrụ ugbo (na ndị ọkà mmụta sayensị ọhụrụ) ejirila ụdị dị iche iche nwere àgwà achọrọ. Mgbe ahụ, a na-agwakọta mkpụrụ ndụ ihe nketa n'ụzọ ebumpụta ụwa, ndị mmadụ na-ahọrọ ngwakọta dị mma maka mma dị elu - mkpụrụ osisi buru ibu, na-atọ ụtọ karịa ma ọ bụ iguzogide ọrịa. Ọtụtụ mgbe, ọ na-ewe ọtụtụ ọgbọ iji mepụta ngwaahịa. Usoro a na-adị nwayọ ma na-agbagwoju anya. Darling chere ma usoro a ọ ga-emepụta osisi dị mma dịka ọdịdị ọhịa ya. Ọ gwara m, sị: "Echere m na anyị nwere ike ime nke ọma."
Nkà mmụta ihe nketa pụtara njikwa ka ukwuu: ọ bụrụgodị na mkpụrụ ndụ ihe nketa kpọmkwem sitere na ụdị na-enweghị njikọ, enwere ike ịhọrọ ya maka ebumnuche kpọmkwem ma tinye ya na mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ihe ọzọ. (A na-agbanwe ihe ndị dị ndụ nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa sitere na ụdị dị iche iche. N'oge na-adịbeghị anya, ndị ọkà mmụta sayensị emepụtala usoro iji dezie mkpụrụ ndụ ihe nketa nke ihe ndị a na-elekwasị anya ozugbo.) Teknụzụ a na-ekwe nkwa izi ezi na ọsọ a na-ahụtụbeghị mbụ. Powell kwenyere na nke a yiri ka ọ dabara nke ọma maka mkpụrụ osisi chestnut nke America, nke ọ kpọrọ "osisi fọrọ nke nta ka ọ bụrụ zuru oke" - siri ike, ogologo, ma baa ọgaranya na isi mmalite nri, nke chọrọ naanị ndozi kpọmkwem: iguzogide ọrịa nje bacteria.
Ndewo, kwe. O kwuru, sị: “Anyị ga-enwerịrị ndị injinia n'azụmahịa anyị.” “Site na owuwu ruo na owuwu, nke a bụ naanị ụdị akpaaka.”
Powell na Maynard na-eme atụmatụ na ọ nwere ike were afọ iri ịchọta mkpụrụ ndụ ihe nketa ndị na-enye iguzogide, mepụta teknụzụ iji tinye ha na mkpụrụ ndụ ihe nketa chestnut, wee too ha. "Anyị na-eche naanị," ka Powell kwuru. "Ọ dịghị onye nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa ọ bụla nke na-enye iguzogide fungal. Anyị malitere n'ezie site n'ebe tọgbọ chakoo."
Darling chọrọ nkwado n'aka American Chestnut Foundation, otu nzukọ na-abụghị maka uru nke e guzobere na mbido afọ 1980. Onye ndu ya gwara ya na ọ furu efu. Ha na-agba mbọ itinye aka na njikọta mkpụrụ ndụ ihe nketa ma na-akpachara anya maka injinịa mkpụrụ ndụ ihe nketa, nke kpalitere mmegide site n'aka ndị na-ahụ maka gburugburu ebe obibi. Ya mere, Darling kere otu nke ya na-abụghị maka uru iji kwado ọrụ injinịa mkpụrụ ndụ ihe nketa. Powell kwuru na otu ahụ degaara Maynard na Powell akwụkwọ nyocha mbụ maka $30,000. (Na 1990, otu mba ahụ gbanwere ma nabata otu ndị Darling nkewapụ dịka alaka steeti mbụ ya, mana ụfọdụ ndị otu ka nwere obi abụọ ma ọ bụ megide injinịa mkpụrụ ndụ ihe nketa kpamkpam.)
Maynard na Powell na-arụ ọrụ. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ ozugbo, usoro oge ha mere atụmatụ gosiri na ọ bụghị ihe a na-eme eme. Ihe mgbochi mbụ bụ ịchọpụta otu esi akụ mkpụrụ osisi chestnut n'ụlọ nyocha. Maynard gbalịrị ịgwakọta akwụkwọ chestnut na hormone uto n'ime efere petri plastik gbara okirikiri, usoro eji akụ mkpụrụ osisi poplar. O yiri ka nke a abụghị ihe a na-eme eme. Osisi ọhụrụ agaghị emepụta mgbọrọgwụ na ome site na mkpụrụ ndụ pụrụ iche. Maynard kwuru, sị: "Abụ m onye ndu ụwa n'igbu osisi chestnut." Onye nchọpụta na Mahadum Georgia, Scott Merkle (Scott Merkle) mechara kụziere Maynard otu esi esi site na pollination gaa na Plant chestnut ọzọ na embrayo n'oge mmepe.
Ịchọta mkpụrụ ndụ ihe nketa kwesịrị ekwesị - ọrụ Powell - gosikwara na ọ siri ike. O tinyere ọtụtụ afọ na-enyocha ihe mejupụtara nje bacteria dabere na mkpụrụ ndụ ihe nketa frog, mana o hapụrụ ihe mejupụtara ya n'ihi nchegbu na ọha na eze nwere ike ọ gaghị anabata osisi nwere frog. Ọ chọkwara mkpụrụ ndụ ihe nketa megide ọrịa nje bacteria na chestnut, mana ọ chọpụtara na ichebe osisi ahụ gụnyere ọtụtụ mkpụrụ ndụ ihe nketa (ha chọpụtara ma ọ dịkarịa ala isii). Mgbe ahụ, na 1997, otu onye ọrụ ibe ya si na nzukọ sayensị lọta ma depụta ihe dị mkpirikpi na ngosipụta. Powell kwuru aha isiokwu akpọrọ "Ngosipụta nke oxalate oxidase na osisi transgenic na-enye iguzogide fungi oxalate na oxalate na-emepụta oxalate". Site na nyocha nje ya, Powell maara na fungi ga-ewepụta oxalic acid iji gbuo ogbugbo chestnut ma mee ka ọ dị mfe ịgbari. Powell ghọtara na ọ bụrụ na chestnut nwere ike imepụta oxalate oxidase nke ya (protein pụrụ iche nke nwere ike ịgbari oxalate), mgbe ahụ ọ nwere ike inwe ike ichebe onwe ya. O kwuru, sị: "Nke ahụ bụ oge Eureka m."
O yiri ka ọtụtụ osisi nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-enyere ha aka imepụta oxalate oxidase. Site n'aka onye nyocha kwuru okwu a, Powell nwetara ụdị ọka wit dị iche iche. Nwa akwụkwọ gụsịrị akwụkwọ Linda Polin McGuigan mere ka teknụzụ "egbe mkpụrụ ndụ ihe nketa" ka mma iji wepụta mkpụrụ ndụ ihe nketa n'ime embrayo chestnut, na-atụ anya na a ga-etinye ya na DNA nke embrayo. Mkpụrụ ndụ ihe nketa ahụ nọgidere nwa oge n'ime embrayo, mana wee pụọ. Ndị otu nyocha ahụ hapụrụ usoro a wee gbanwee gaa na nje bacteria nke mepụtara usoro igbubi DNA nke ihe ndị ọzọ dị ndụ ma tinye mkpụrụ ndụ ihe nketa ha. N'okike, nje ndị na-adịghị ahụ anya na-agbakwụnye mkpụrụ ndụ ihe nketa nke na-amanye onye ọbịa ime nri nje bacteria. Ndị ọkà mmụta mkpụrụ ndụ ihe nketa wakporo nje bacteria a ka o wee tinye mkpụrụ ndụ ihe nketa ọ bụla ọkà mmụta sayensị chọrọ. McGuigan nwetara ike itinye mkpụrụ ndụ ihe nketa wit na protein akara n'ime embrayo chestnut nke ọma. Mgbe a na-enwu protein ahụ n'okpuru microscope, protein ahụ ga-ewepụta ìhè akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ, na-egosi ntinye nke ọma. (Ndị otu ahụ kwụsịrị ngwa ngwa iji protein akara - ọ dịghị onye chọrọ osisi nke nwere ike ịgba ọkụ.) Maynard kpọrọ usoro ahụ "ihe kachasị mma n'ụwa."
Ka oge na-aga, Maynard na Powell wuru usoro njikọta chestnut, nke na-agbasa ruo n'ọtụtụ ala nke ụlọ nyocha ọhịa brik na ụrọ nke afọ 1960, yana ụlọ ọrụ ọhụrụ na-egbuke egbuke "Biotech Accelerator" dị n'èzí ogige ahụ. Usoro a na-ebu ụzọ ahọrọ embrayo ndị na-etolite site na mkpụrụ ndụ ihe nketa (ọtụtụ embrayo e kere n'ụlọ nyocha anaghị eme nke a, yabụ ọ baghị uru ịmepụta klọn) ma tinye mkpụrụ ndụ ihe nketa wit. Mkpụrụ ndụ embryonic, dị ka agar, bụ ihe dị ka pudding nke a na-ewepụta site na algae. Iji mee ka embrayo ghọọ osisi, ndị nchọpụta tinyere hormone uto. Ọtụtụ narị igbe plastik dị ka cube nwere obere osisi chestnut na-enweghị mgbọrọgwụ nwere ike ịnọdụ na shelf n'okpuru oriọna fluorescent dị ike. N'ikpeazụ, ndị ọkà mmụta sayensị tinyere hormone mgbọrọgwụ, kụọ osisi mbụ ha n'ime ite jupụtara na ala, ma tinye ha n'ime ụlọ uto nke a na-achịkwa okpomọkụ. Ọ bụghị ihe ijuanya na osisi ndị dị n'ime ụlọ nyocha ahụ nọ n'ọnọdụ adịghị mma n'èzí. Ya mere, ndị nchọpụta jikọtara ha na osisi ọhịa iji mepụta ihe atụ siri ike mana ka na-eguzogide maka nnwale ubi.
N'oge ọkọchị abụọ gara aga, Hannah Pilkey, nwa akwụkwọ gụsịrị akwụkwọ na ụlọ nyocha Powell, gosiri m otu esi eme nke a. Ọ kụrụ ero nke na-akpata ọrịa nje n'ime obere efere petri plastik. N'ụdị a mechiri emechi, nje oroma na-acha ọbara ọbara na-adị ka ihe na-adịghị mma ma dịkwa mma nke ukwuu. O siri ike iche n'echiche na ọ bụ ya kpatara ọnwụ na mbibi nke ọtụtụ mmadụ.
Agịrị nwanyị ahụ dị n'ala gburu ikpere n'ala, see akụkụ osisi oak ise nke dị milimita ise, jiri ihe mkpuchi mee mbepụ atọ kpọmkwem, wee tee ọnya ahụ n'ahụ. O ji ihe mkpuchi plastik mechie ha. O kwuru, sị: “Ọ dị ka ihe e ji emechi ihe.” Ebe ọ bụ na osisi a bụ "ihe e ji achịkwa" nke na-anaghị eguzogide ọgwụ, ọ na-atụ anya na ọrịa oroma ga-agbasa ngwa ngwa site n'ebe a na-agba ọgwụ ahụ ma mechaa gbaa obere ogwe osisi ya gburugburu. O gosiri m ụfọdụ osisi nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa ọka wit nke ọ gwọrọ na mbụ. Ọrịa ahụ na-adabere naanị na mbepụ ahụ, dị ka egbugbere ọnụ oroma dị gịrịgịrị dị nso n'ọnụ obere.
Na 2013, Maynard na Powell kwupụtara ihe ịga nke ọma ha na Transgenic Research: Afọ 109 ka achọpụtachara ọrịa chestnut nke Amerịka, ha mepụtara Osisi ndị yiri ka ha na-echebe onwe ha, ọbụlagodi na ọtụtụ ero ndị na-agbawa agbawa wakporo ha. Iji sọpụrụ onye nyere ha onyinye mbụ na nke kacha enye onyinye, o tinyere ihe dị ka $250,000, ndị nchọpụta anọwokwa na-akpọ osisi aha ya. A na-akpọ nke a Darling 58.
E mere nzukọ kwa afọ nke New York Chapter of the American Chestnut Foundation n'otu obere họtel dị n'èzí New Paltz n'ụbọchị Satọdee mmiri ozuzo na Ọktoba 2018. Ihe dị ka mmadụ 50 zukọrọ ọnụ. Nzukọ a bụ akụkụ nke nzukọ sayensị na akụkụ nke nzukọ mgbanwe chestnut. N'azụ obere ụlọ nzukọ, ndị otu ahụ gbanwere akpa Ziploc jupụtara na mkpụrụ. Nzukọ a bụ nke mbụ n'ime afọ 28 nke Darling ma ọ bụ Maynard na-abịaghị. Nsogbu ahụike gbochiri ha abụọ. "Anyị anọwo na-eme nke a ruo ogologo oge, ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ kwa afọ anyị na-agbachi nkịtị maka ndị nwụrụ anwụ," Allen Nichols, onye isi oche nke klọb ahụ, gwara m. Agbanyeghị, ọnọdụ ahụ ka dị mma: osisi ahụ agbanweela mkpụrụ ndụ ihe nketa ya agafeela ọtụtụ afọ nke ule nchekwa na irè siri ike.
Ndị otu isiakwụkwọ ahụ kọwara ọnọdụ nke nnukwu osisi chestnut ọ bụla bi na steeti New York. Pilkey na ụmụ akwụkwọ ndị ọzọ gụsịrị akwụkwọ webatara otu esi anakọta ma chekwaa pollen, otu esi akụ chestnut n'okpuru ọkụ dị n'ime ụlọ, na otu esi ejupụta ala na ọrịa blight iji mee ka osisi dị ogologo ndụ. Ndị cashew na-eme ka obi ha dị mma, ọtụtụ n'ime ha na-amị mkpụrụ ma na-akọ osisi nke ha, jụrụ ajụjụ nye ndị ọkà mmụta sayensị na-eto eto.
Bowell yi uwe elu n'ala, yi uwe elu na-abụghị nke gọọmentị maka isiakwụkwọ a: uwe elu olu e tinyere n'ime jeans. Ọchụchọ ya nke otu uche—ọrụ afọ iri atọ nke e mere maka ebumnuche Herb Darling nke inwetaghachi chestnut—dị ụkọ n'etiti ndị ọkà mmụta sayensị agụmakwụkwọ, bụ́ ndị na-eme nnyocha n'ime usoro ego afọ ise, wee nye ndị ọzọ ihe ndị na-ekwe nkwa maka azụmahịa. Don Leopold, onye ọrụ ibe ya na Ngalaba Sayensị Gburugburu Ebe Obibi na Oke Ọhịa nke Powell, gwara m, sị: “Ọ na-ege ntị nke ukwuu ma na-enye ọzụzụ.” “Ọ na-eyi ákwà mgbochi. Ọtụtụ ihe ndị ọzọ anaghị adọrọ uche ya. Mgbe nnyocha ahụ mechara nwee ọganihu, ndị nchịkwa nke Mahadum Steeti nke New York (SUNY) kpọtụụrụ ya ma rịọ maka patent maka osisi ya ka mahadum ahụ wee rite uru na ya, mana Powell jụrụ. O kwuru na osisi ndị gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa dị ka chestnut ochie ma na-ejere ndị mmadụ ozi. Ndị Powell nọ n'ime ụlọ a.
Ma ọ dọrọ ha aka ná ntị: Mgbe ha meriri ọtụtụ ihe mgbochi teknụzụ, osisi ndị a gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere ike iche ihu ihe ịma aka kachasị ukwuu ugbu a: gọọmentị US. Izu ole na ole gara aga, Powell nyefere faịlụ peeji 3,000 n'aka Ngalaba Ọrụ Ugbo nke US nke Nnyocha Ahụike Anụmanụ na Osisi, nke bụ ọrụ maka ịkwado osisi ndị a gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa. Nke a na-amalite usoro nkwenye nke ụlọ ọrụ ahụ: nyochaa ngwa ahụ, rịọ maka okwu ọha, mepụta nkwupụta mmetụta gburugburu ebe obibi, ịrịọ maka okwu ọha ọzọ ma mee mkpebi. Ọrụ a nwere ike were ọtụtụ afọ. Ọ bụrụ na enweghị mkpebi, ọrụ ahụ nwere ike ịkwụsị. (Oge okwu ọha mbụ emepebeghị.)
Ndị nchọpụta ahụ na-eme atụmatụ itinye akwụkwọ mkpesa ndị ọzọ na Ngalaba Nri na Ọgwụ ka o wee nwee ike ịlele nchekwa nri nke mkpụrụ osisi gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa, Ụlọ Ọrụ Nchedo Gburugburu Ebe Obibi ga-enyocha mmetụta gburugburu ebe obibi nke osisi a n'okpuru Iwu Ọgwụ Pesticide Federal, nke achọrọ maka osisi niile gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa nke. ihe ndị dị ndụ. "Nke a dị mgbagwoju anya karịa sayensị!" otu onye n'ime ndị na-ege ntị kwuru.
“Ee.” Powell kwetara. “Sayensị na-atọ ụtọ. Ọ na-ewe iwe.” (O mechara gwa m: “Nlekọta nke ụlọ ọrụ atọ dị iche iche bụ ihe karịrị akarị. Ọ na-egbu ihe ọhụrụ na nchekwa gburugburu ebe obibi.”)
Iji gosi na osisi ha dị nchebe, ndị otu Powell mere ule dị iche iche. Ha nyere oxalate oxidase nri na pollen nke aṅụ. Ha tụrụ uto nke ero bara uru n'ime ala. Ha hapụrụ akwụkwọ ha n'ime mmiri ma nyochaa mmetụta ha nwere na t. Ahụghị mmetụta ọjọọ ọ bụla n'ime nnyocha ọ bụla - n'eziokwu, n'eziokwu, arụmọrụ nke nri emezigharịrị mkpụrụ ndụ ihe nketa ka mma karịa akwụkwọ nke ụfọdụ osisi a na-agbanwebeghị. Ndị ọkà mmụta sayensị zigara mkpụrụ osisi ahụ na Oak Ridge National Laboratory na ụlọ nyocha ndị ọzọ na Tennessee maka nyocha, ha ahụghịkwa ọdịiche ọ bụla na mkpụrụ osisi ndị osisi a na-agbanwebeghị mepụtara.
Nsonaazụ ndị dị otú ahụ nwere ike ime ka obi sie ndị na-achịkwa ike. Ha agaghị eme ka ndị na-akwado ndị na-emegide GMO nwee obi ụtọ. John Dougherty, onye ọkà mmụta sayensị lara ezumike nká si Monsanto, nyere Powell ọrụ ndụmọdụ n'efu. Ọ kpọrọ ndị mmegide a "ndị mmegide." Ruo ọtụtụ iri afọ, òtù gburugburu ebe obibi anọwo na-adọ aka ná ntị na ịkwaga mkpụrụ ndụ ihe nketa n'etiti ụdị anụmanụ ndị metụtara ya ga-enwe ihe ndị a na-atụghị anya ya, dị ka ịmepụta "ahịhịa dị oke njọ" nke karịrị osisi eke, ma ọ bụ iwebata mkpụrụ ndụ ihe nketa mba ọzọ nke nwere ike ibute onye ọbịa Ohere nke mgbanwe ndị na-emerụ ahụ na DNA nke ụdị ahụ. Ha na-echegbukwa onwe ha na ụlọ ọrụ na-eji injinịa mkpụrụ ndụ ihe nketa enweta patent na njikwa ihe ndị dị ndụ.
Ugbu a, Powell kwuru na ọ nataghị ego ọ bụla kpọmkwem site na isi mmalite ụlọ ọrụ, o kwusiri ike na onyinye ego nye ụlọ nyocha ahụ "anaghị ejikọta ya." Agbanyeghị, Brenda Jo McManama, onye nhazi otu nzukọ a na-akpọ "Indigenous Environmental Network", kwuru na nkwekọrịta na 2010 ebe Monsanto nyere Chestnut Foundation na ụlọ ọrụ mmekọ ya bụ New York. Isiakwụkwọ ahụ kwadoro ikike ikike abụọ maka mgbanwe mkpụrụ ndụ ihe nketa. (Powell kwuru na onyinye ụlọ ọrụ, gụnyere Monsanto, na-erughị 4% nke isi ego ọrụ ya niile.) McManama na-enyo enyo na Monsanto (nke Bayer nwetara na 2018) na-achọ inweta ikike site na nzuzo site n'ịkwado ihe yiri ka ọ bụ mmegharị osisi n'ọdịnihu. Ọrụ enweghị ọdịmma onwe onye. "Monsan bụ ihe ọjọọ niile," ka o kwuru n'eziokwu.
Powell kwuru na ikike ikike dị na nkwekọrịta nke afọ 2010 agwụla, site n'ikpughe nkọwa nke osisi ya n'akwụkwọ sayensị, o meela ka a ghara inye ikike ikike osisi ahụ. Mana ọ ghọtara na nke a agaghị ewepụ nchegbu niile. O kwuru, sị, "Amaara m na mmadụ ga-asị na ị bụ naanị ihe ndọta maka Monsanto." "Gịnị ka ị ga-eme? Ọ dịghị ihe ị ga-eme."
Ihe dị ka afọ ise gara aga, ndị isi nke American Chestnut Foundation kwubiri na ha agaghị emezu ihe mgbaru ọsọ ha site na njikọta naanị ha, yabụ ha nabatara mmemme injinia mkpụrụ ndụ ihe nketa nke Powell. Mkpebi a kpatara ụfọdụ esemokwu. Na Machị 2019, onyeisi oche nke Massachusetts-Rhode Island Chapter nke Foundation, Lois Breault-Melican, gbara arụkwaghịm, na-ekwu maka arụmụka Global Justice Ecology Project (Global Justice Project), otu nzukọ injinia na-emegide mkpụrụ ndụ ihe nketa nke dị na Buffalo. Justice Ecology Project); di ya bụ Denis Melican hapụkwara ndị isi. Dennis gwara m na di na nwunye ahụ nwere nchegbu karịsịa na chestnut Powell nwere ike ịbụ "ịnyịnya Trojan", nke meghere ụzọ maka osisi azụmahịa ndị ọzọ ka a na-agba ha ọkụ site na injinịa mkpụrụ ndụ ihe nketa.
Susan Offutt, ọkachamara n'ihe gbasara akụnụba ọrụ ugbo, na-eje ozi dịka onyeisi oche nke Kọmitii National Academy of Sciences, Engineering and Medicine, nke mere nnyocha na teknụzụ bayotechnology ọhịa na 2018. O kwuru na usoro iwu gọọmentị na-elekwasị anya na okwu dị warara nke ihe egwu dị na ndụ, ọ fọrọ nke nta ka ọ ghara ichebara nchegbu ọha mmadụ sara mbara echiche, dịka nke ndị na-emegide GMO welitere. "Gịnị bụ uru dị n'ime ọhịa ahụ?" ka ọ jụrụ, dịka ihe atụ nke nsogbu, usoro ahụ edozighị. "Oke ọhịa ọ nwere uru nke ha? Anyị nwere ọrụ omume ịtụle nke a mgbe anyị na-eme mkpebi ndị metụtara ya?"
Ọtụtụ n'ime ndị ọkà mmụta sayensị m kparịtara okwu enweghị ihe mere ha ga-eji na-echegbu onwe ha maka osisi Powell, n'ihi na oke ọhịa ahụ emebiela nke ukwuu: osisi, igwu ala, mmepe, na ọtụtụ ụmụ ahụhụ na ọrịa na-ebibi osisi. N'ime ha, a na-egosi na wilt chestnut bụ emume mmeghe. "Anyị na-ewebata ihe ndị dị ndụ ọhụrụ zuru oke mgbe niile," ka Gary Lovett, ọkachamara n'ihe gbasara gburugburu ebe obibi na Cary Ecosystem Institute dị na Millbrook, New York kwuru. "Mmetụta nke chestnut gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa dị obere."
Donald Waller, ọkachamara n'ihe gbasara gburugburu ebe obibi nke lara ezumike nká na Mahadum Wisconsin-Madison n'oge na-adịbeghị anya, gara n'ihu. Ọ gwara m, sị: “N'otu aka, m na-akọwapụta obere nguzozi n'etiti ihe egwu na ụgwọ ọrụ. N'aka nke ọzọ, ana m anọgide na-akọcha isi m maka ihe egwu.” Osisi a gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere ike iyi egwu n'ọhịa. N'aka nke ọzọ, "peeji dị n'okpuru ụgwọ ọrụ ahụ jupụtara na ink." O kwuru na chestnut nke na-eguzogide ire ere ga-emesịa merie ọhịa a na-alụ ọgụ. Ndị mmadụ chọrọ olileanya. Ndị mmadụ chọrọ akara ngosi."
Powell na-adị jụụ, mana ndị na-enyo enyo na injinia mkpụrụ ndụ ihe nketa nwere ike ịma jijiji ya. O kwuru, sị: “Ha adịghị mma nye m.” “Ha adabereghị na sayensị.” Mgbe ndị injinia na-emepụta ụgbọala ma ọ bụ ekwentị ka mma, ọ dịghị onye na-eme mkpesa, ya mere ọ chọrọ ịma ihe na-eme na osisi ndị e ji aka rụọ. “Nke a bụ ngwaọrụ nwere ike inye aka,” ka Powell kwuru. “Gịnị mere i ji kwuo na anyị enweghị ike iji ngwaọrụ a? Anyị nwere ike iji skruwe Phillips, mana ọ bụghị skruwe nkịtị, na nke ọzọ?”
Ná mmalite Ọktoba 2018, esoro m Powell gaa n'ọdụ ụgbọ mmiri dị jụụ n'ebe ndịda Syracuse. O nwere olileanya na ọdịnihu nke ụdị chestnut nke Amerịka ga-eto. Ebe ahụ fọrọ nke nta ka ọ tọgbọrọ chakoo, ọ bụkwa otu n'ime ebe ole na ole osisi na-eto. Ubi pine na larch ndị dị ogologo, nke sitere na ọrụ nyocha a gbahapụrụ agbahapụ ogologo oge, na-agbada n'akụkụ ọwụwa anyanwụ, pụọ na ifufe na-efe efe, na-eme ka mpaghara ahụ nwee mmetụta dị egwu.
Onye nchọpụta bụ́ Andrew Newhouse na ụlọ nyocha Powell na-arụ ọrụ ugbua na otu n'ime osisi kacha mma maka ndị ọkà mmụta sayensị, osisi chestnut ọhịa si ndịda Virginia. Osisi ahụ dị ihe dị ka ụkwụ iri abụọ na ise n'ogologo ma na-eto n'ubi mkpụrụ osisi chestnut a haziri ahazi nke gbara ogige mgbada dị mita iri n'ogologo gburugburu. E kegidere akpa ụlọ akwụkwọ ahụ na nsọtụ alaka ụfọdụ nke osisi ahụ. Newhouse kọwara na akpa plastik dị n'ime ya tọrọ n'ime mkpụrụ osisi Darling 58 nke ndị ọkà mmụta sayensị tinyere akwụkwọ maka ya na June, ebe akpa ígwè dị n'èzí mere ka squirrels ghara itolite. Ngalaba Ọrụ Ugbo nke United States na-elekọta ntọala ahụ dum nke ọma; tupu e wepụ iwu, a ga-ekewapụ mkpụrụ osisi ma ọ bụ mkpụrụ sitere na osisi nwere mkpụrụ ndụ ihe nketa agbakwunyere na ogige ahụ ma ọ bụ n'ime ụlọ nyocha nke onye nyocha ahụ.
Ụlọ ọrụ Newhouse ji ihe e ji akwa osisi ndị a na-apịachi apịachi mee mee ihe. Site n'iji eriri dọpụta ya, agụba ahụ gbawara, akpa ahụ wee daa. Ụlọ Newhouse kwagara ngwa ngwa n'alaka ọzọ e tinyere akpa ma megharịa usoro ahụ. Powell chịkọtara akpa ndị dara ada wee tinye ha n'ime nnukwu akpa mkpofu plastik, dịka ijikwa ihe ndị na-emerụ ahụ.
Mgbe ha laghachiri n'ụlọ nyocha, Newhouse na Hannah Pilkey wụsara akpa ahụ ma wepụta mkpụrụ aja aja n'ime akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ ngwa ngwa. Ha na-akpachara anya ka ogwu ghara ịbanye n'akpụkpọ ahụ, nke bụ ihe ize ndụ ọrụ na nyocha chestnut. N'oge gara aga, ha hụrụ mkpụrụ osisi dị oké ọnụ ahịa niile gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa n'anya. N'oge a, ha mechara nwee ọtụtụ: ihe karịrị 1,000. "Anyị niile na-eme obere egwu obi ụtọ," Pirkey kwuru.
Mgbe e mesịrị n'ehihie ahụ, Powell kpọọrọ chestnut ahụ gaa n'ọfịs Neil Patterson n'ọnụ ụlọ nnabata. Ọ bụ Ụbọchị Ndị Indigenous Peoples (Ụbọchị Columbus), Patterson, onye enyemaka Director nke ESF's Center for Indigenous Peoples and the Environment, ka si otu ụzọ n'ụzọ anọ nke ogige ahụ lọta, ebe o duziri ngosipụta nri ndị obodo. Ụmụ ya abụọ na nwanne ya nwanyị na-egwu egwu na kọmputa dị n'ọfịs ahụ. Mmadụ niile na-akpụcha ma rie mkpụrụ. "Ha ka dị ntakịrị akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ," Powell kwuru n'ọdachi.
Onyinye Powell nwere ọtụtụ ihe ọ na-arụ. Ọ na-ekesa mkpụrụ, na-atụ anya iji netwọk Patterson kụọ mkpụrụ chestnut n'ebe ọhụrụ, ebe ha nwere ike ịnweta pollen gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa n'ime afọ ole na ole. O tinyekwara aka na mmekọrịta dị nkọ nke chestnut.
Mgbe ESF were Patterson n'ọrụ na 2014, ọ chọpụtara na Powell na-anwale osisi ndị e ji mkpụrụ ndụ ihe nketa mepụta, nke dị naanị maịlụ ole na ole site na Mpaghara Ndị Bi na Onondaga. Nke ikpeazụ dị n'ime ọhịa dị maịlụ ole na ole na ndịda Syracuse. Patterson ghọtara na ọ bụrụ na ọrụ ahụ agaa nke ọma, mkpụrụ ndụ ihe nketa ndị na-eguzogide ọrịa ga-emesịa bata n'ala ahụ ma gafere chestnut ndị fọdụrụ ebe ahụ, si otú a gbanwee ọhịa dị mkpa maka njirimara Onodaga. Ọ nụkwara maka nchegbu ndị na-akpali ndị na-akwado ihe, gụnyere ụfọdụ si n'obodo ndị obodo, imegide ihe ndị e ji mkpụrụ ndụ ihe nketa gbanwee n'ebe ọzọ. Dịka ọmụmaatụ, na 2015, ebo Yurok machibidoro nchekwa GMO na Northern California n'ihi nchegbu gbasara ohere nke mmetọ nke ihe ubi na azụ azụ salmon ha.
“Aghọtara m na nke a mere anyị ebe a; anyị kwesịrị inwe mkparịta ụka ma ọ dịkarịa ala,” ka Patterson gwara m. Na nzukọ nke Ụlọ Ọrụ Nchedo Gburugburu Ebe Obibi nke 2015 nke ESF mere, Powell kwuru okwu a mụgharịrị nke ọma nye ndị obodo New York. Mgbe okwu ahụ gasịrị, Patterson chetara na ọtụtụ ndị isi kwuru, sị: “Anyị kwesịrị ịkụ osisi!” Obi ụtọ ha juru Patterson anya. O kwuru, sị: “Atụghị m anya ya.”
Agbanyeghị, mkparịta ụka ndị mechara gosiri na ọ bụ naanị mmadụ ole na ole n'ime ha ka na-echeta ọrụ osisi chestnut rụrụ n'ọdịnala ọdịnala ya. Nnyocha Patterson mere gosiri ya na n'oge ọgba aghara ọha na eze na mbibi gburugburu ebe obibi na-eme n'otu oge ahụ, gọọmentị US na-etinye atụmatụ mwepụ na nhazi nke ukwuu, ọrịa ahụ abịakwala. Dịka ọtụtụ ihe ndị ọzọ, omenala chestnut mpaghara dị na mpaghara ahụ apụọla. Patterson chọpụtakwara na echiche gbasara injinịa mkpụrụ ndụ ihe nketa dịgasị iche iche. Onye na-emepụta osisi lacrosse nke Onoda bụ Alfie Jacques nwere mmasị ime osisi site na osisi chestnut ma na-akwado ọrụ ahụ. Ndị ọzọ chere na ihe egwu dị oke ukwuu ma ya mere na-emegide osisi.
Patterson ghọtara ọnọdụ abụọ a. N'oge na-adịbeghị anya, ọ gwara m, sị: "Ọ dị ka ekwentị mkpanaaka na nwa m." O kwuru na nwa ya na-alọta n'ụlọ akwụkwọ n'ihi ọrịa coronavirus. "Otu ụbọchị, m gara ihe niile; iji mee ka ha na-akpakọrịta, ha na-amụta ihe. N'echi ya, dị ka, ka anyị wepụ ihe ndị ahụ." Mana mkparịta ụka afọ ole na ole ya na Powell mere ka obi abụọ ya belata. N'oge na-adịghị anya gara aga, ọ mụtara na ụmụ nkezi nke osisi 58 Darling agaghị enwe mkpụrụ ndụ ihe nketa ewebatara, nke pụtara na chestnut ọhịa mbụ ga-anọgide na-eto n'ime ọhịa. Patterson kwuru na nke a wepụrụ nnukwu nsogbu.
N'oge nleta anyị na Ọktoba, ọ gwara m na ihe mere na ya enweghị ike ịkwado ọrụ GM nke ọma bụ n'ihi na ọ maghị ma Powell na-eche banyere ndị mmadụ na-akpakọrịta na osisi ahụ ma ọ bụ osisi ahụ. "Amaghị m ihe dị ya mkpa," ka Patterson kwuru, na-emetụ obi ya aka. O kwuru na ọ bụ naanị ma ọ bụrụ na enwere ike iweghachi mmekọrịta dị n'etiti mmadụ na chestnut, ka ọ dị mkpa iji nwetaghachi osisi a.
Iji mezuo nke a, o kwuru na ya na-eme atụmatụ iji mkpụrụ osisi Powell nyere ya mee pudding chestnut na mmanụ. Ọ ga-ebuga nri ndị a n'ókèala Onondaga ma kpọọ ndị mmadụ ka ha chọpụtaghachi ụtọ ochie ha. O kwuru, sị: "Enwere m olileanya na ọ dị ka ikele enyi ochie. Naanị ihe ị ga-eme bụ ịbanye n'ụgbọala ebe ị kwụsịrị n'oge gara aga."
Powell natara onyinye $3.2 nde site n'aka Templeton World Charity Foundation na Jenụwarị, nke ga-enye Powell ohere ịga n'ihu ka ọ na-agagharị n'ụlọ ọrụ ndị na-ahụ maka iwu ma na-agbasa uche ya na nyocha site na mkpụrụ ndụ ihe nketa ruo n'eziokwu nke nrụzi ala dum. Ọ bụrụ na gọọmentị enye ya ngọzi, Powell na ndị ọkà mmụta sayensị sitere na American Chestnut Foundation ga-amalite ikwe ka ọ too. A ga-afụ ma ọ bụ fesaa pollen na mkpụrụ ndụ ihe nketa ndị ọzọ n'ime akpa osisi ndị ọzọ na-eche, akara aka nke chestnut gbanwere mkpụrụ ndụ ihe nketa ga-apụta n'adabereghị na gburugburu nnwale a na-achịkwa. N'iburu n'uche na enwere ike idobe mkpụrụ ndụ ihe nketa ma n'ọhịa ma n'ime ụlọ nyocha, nke a ejighị n'aka, ọ ga-agbasakwa n'ime ọhịa - nke a bụ isi ihe gbasara gburugburu ebe obibi nke ndị ọkà mmụta sayensị chọrọ mana ndị na-atụ egwu ihe ndị dị egwu.
Mgbe e mechara mee ka osisi chestnut dị jụụ, ị̀ nwere ike ịzụta otu? Ee, Newhouse kwuru, nke ahụ bụ atụmatụ ahụ. A na-ajụ ndị nchọpụta kwa izu mgbe osisi dị.
N'ụwa ebe Powell, Newhouse na ndị ọrụ ibe ya bi, ọ dị mfe inwe mmetụta na mba ahụ dum na-eche osisi ha. Agbanyeghị, ịnya ụgbọala dị nso n'ebe ugwu site n'ugbo nyocha site na etiti obodo Syracuse na-echetara anyị otú mgbanwe dị ukwuu si mee na gburugburu ebe obibi na ọha mmadụ kemgbe e si n'ọkụ chestnut nke ndị America pụọ. Chestnut Heights Drive dị n'obodo nta dị n'ebe ugwu Syracuse. Ọ bụ okporo ámá nkịtị nwere okporo ụzọ sara mbara, ahịhịa dị mma, na mgbe ụfọdụ obere osisi mara mma jupụtara n'ogige dị n'ihu. . Ụlọ ọrụ osisi anaghị achọ ka e mee ka chestnut dịghachi ndụ. Akụnụba ọrụ ugbo nke dabere na chestnut apụọla kpamkpam. Ihe fọrọ nke nta ka ọ bụrụ na ọ dịghị onye na-ewepụta mkpụrụ dị nro na ụtọ site na burrs siri ike gabiga ókè. Ọtụtụ mmadụ nwere ike ọ gaghị ama na ọ dịghị ihe furu efu n'ime ọhịa ahụ.
Akwụsịrị m wee rie nri abalị n'akụkụ ọdọ mmiri Onondaga n'okpuru ndò nke nnukwu osisi ntụ ọcha ahụ. Osisi ahụ jupụtara n'osisi ahụ site n'aka ndị na-agba akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ na-acha akwụkwọ ndụ akwụkwọ ndụ. Enwere m ike ịhụ oghere ndị ụmụ ahụhụ ahụ mere n'ime ogbugbo ya. Ọ na-amalite ịla akwụkwọ ya n'iyi ma nwee ike ịnwụ ma daa afọ ole na ole ka e mesịrị. Naanị iji si n'ụlọ m na Maryland bịa ebe a, ụgbọala m gafere ọtụtụ puku osisi ntụ nwụrụ anwụ, alaka pitchfork ndị gba ọtọ na-apụta n'akụkụ ụzọ.
Na Appalachia, ụlọ ọrụ ahụ kpụchaala osisi n'ebe buru ibu karịa Bitlahua iji nweta kol n'okpuru. Isi obodo kol ahụ dabara na obi obodo chestnut mbụ. American Chestnut Foundation na òtù ndị kụrụ osisi n'ebe a na-egwupụta kol ndị a gbahapụrụ agbahapụ, osisi chestnut na-etokwa ugbu a n'ọtụtụ puku eka nke ala ndị ọdachi ahụ metụtara. Osisi ndị a bụ naanị akụkụ nke ngwakọ ndị na-eguzogide ọrịa nje bacteria, mana ha nwere ike ịbụ otu n'ime ọgbọ osisi ọhụrụ nke otu ụbọchị nwere ike ịsọ mpi na ndị dike ọhịa oge ochie.
N'ọnwa Mee gara aga, oke carbon dioxide dị n'ikuku ruru akụkụ 414.8 kwa nde maka oge mbụ. Dịka osisi ndị ọzọ, oke chestnut nke Amerịka na-abụghị mmiri dị ihe dị ka ọkara carbon. Ihe ole na ole ị nwere ike ịkọ n'ala nwere ike ịmịkọrọ carbon site na ikuku ngwa ngwa karịa osisi chestnut na-eto eto. N'iburu nke a n'uche, otu akụkọ e bipụtara na Wall Street Journal n'afọ gara aga tụrụ aro, sị, "Ka anyị nwee ugbo chestnut ọzọ."